ଏଇ ମୋର ଦେଶ

ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ

ପରିଚୟ :

‘ଏଇ ମୋର ଦେଶ’ ପୁସ୍ତିକାଟି ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବପ୍ରବଣ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ଲେଖାଯାଇଛି । ଏହାର ରଚନା କଟକ ଜେଲର ଚାରି କାନ୍ଥ ଭିତରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ଲେଖକ ନିଜ ଦେଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ କାରାବରଣ କରିଥିବା ଗାଁ ଗହଳିର ସରଳ ଭାଇମାନଙ୍କୁ ଦେଶ ବିଷୟରେ ଏକ ମୌଳିକ ଧାରଣା ଦେବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ । ପୁସ୍ତକର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ହେଉଛି ଆମ ଦେଶର ଅତୀତର ଗୌରବ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସମ୍ଭାବନା । ଲେଖକ କୌଣସି ଜଟିଳ ତତ୍ତ୍ୱ ନୁହେଁ, ବରଂ ଅତି ସରଳ ଭାବରେ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ, ସାମାଜିକ ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିର ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକଟି ସେହିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଯେଉଁମାନେ ଗର୍ବର ସହିତ ‘ଏଇ ମୋର ଦେଶ’ ବୋଲି କହିବାର ଅଧିକାର ରଖନ୍ତି-। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଜନମାନସରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ ଆତ୍ମସମୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିବା ।

ପୃଷ୍ଠଭୂମି :

ଏହି ପୁସ୍ତକର ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ । ପୁସ୍ତକରେ ହିମାଳୟଠାରୁ କୁମାରୀକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଏହି ବିଶାଳ ଭାରତବର୍ଷର ଭୌଗୋଳିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଲେଖକ ଯେଉଁ ସମୟରେ ପୁସ୍ତକଟି ଲେଖୁଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ପରାଧୀନତାର ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଦେଶବାସୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଶିକ୍ଷା ଓ ଶୋଷଣର ଶିକାର ହେଉଥିଲେ । ତଥାପି, ଏହି ଅନ୍ଧକାର ଭିତରେ ବି ସେ ଅତୀତର ସେହି ରୂପେଲୀ ଝଲକ ଦେଖାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଭାରତକୁ ‘ସୁନାର ଦେଶ’ କୁହାଯାଉଥିଲା । ଦେଶର ପରିବେଶକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏଠାରେ ପର୍ବତମାନେ ବରଫର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧି ଦେଶକୁ ଜଗି ରହିଛନ୍ତି ଏବଂ ନଦୀମାନେ ନିଜର ପଟୁମାଟି ବିଛାଇ କୂଳକୁ ଉର୍ବର କରୁଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସାମାଜିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଦେଖିଲେ, ଦେଶର ଶ୍ରୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ତୁଟି ଯାଉଥିବା ସେ ଅନୁଭବ କରିଛନ୍ତି । ସେ ସମୟର ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା, କଳକାରଖାନାର ଶୋଷଣ ଏବଂ ଇଂରେଜ ଶାସନର କୂଟନୀତି ଦେଶକୁ ଆର୍ଥିକ ଓ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା । ସମାଜରେ ଧନୀ ଏବଂ ଗରିବ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିରାଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପୁସ୍ତକର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରେକ୍ଷାପଟ ସାଜିଛି । ଲେଖକ କେବଳ ସମସ୍ୟାର ଅବତାରଣା କରିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଇତିହାସର ବିଭିନ୍ନ ପୃଷ୍ଠାକୁ ଓଲଟାଇ ଦେଖାଇଛନ୍ତି କିପରି ବିଦେଶୀ ପଣ୍ଡିତ ଓ ଦୂତମାନେ (ମେଘାସ୍ଥିନିସ୍, ଫା-ଇ-ଏନ୍, ହୁଏନସାଂ) ଭାରତର ପ୍ରଶଂସା ଗାନ କରିଥିଲେ । ସେହି ଗୌରବମୟ ସମୟରୁ ଆଜିର ପରାଧୀନ ଓ ଦୁଃଖୀ ଭାରତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି, ତାହାହିଁ ଏହି ପୁସ୍ତକର ମୂଳ ଆଧାର । ଏହି କାହାଣୀଟି ଏମିତି ଏକ ସମାଜର ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରେ ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ଶାନ୍ତିରେ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେମାନେ ନିଜର ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ହରାଇ ବେକାର ଓ କାଙ୍ଗାଳ ହୋଇପଡ଼ିଲେ ।

ପ୍ରମୁଖ ପାତ୍ରମାନେ :

ଚାଷୀ ଓ ମୂଲିଆ: ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଦେଶର ପ୍ରକୃତ ସନ୍ତାନ, ଯେଉଁମାନେ ଖରା, ବର୍ଷା ଓ କାକର ସହି ବିଲରେ ଝାଳ ବୁହାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ଉପାସ ରୁହନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ସରଳ ଜୀବନ ଓ ନିରନ୍ତର ସଂଘର୍ଷ ପାଠକଙ୍କୁ ବ୍ୟଥିତ କରେ ।

ଜମିଦାର ଓ ଧନୀ: ଏହି ଗୋଷ୍ଠୀ ବିନା ପରିଶ୍ରମରେ ଅନ୍ୟର ଝାଳବୁହା ଅର୍ଜନକୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କର ଆରାମଦାୟକ ଜୀବନ ଏବଂ ଗରିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଉଦାସୀନତାକୁ ଲେଖକ ଅତି ନିଖୁଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ।

କୁଲି ଓ କଳକାରଖାନାର ଶ୍ରମିକ: ସହରୀ ସଭ୍ୟତାର ଚକ ତଳେ ପେଷି ହେଉଥିବା ଏହି ମଣିଷମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ କାହାଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ମନ୍ତୁଦ । ଧୂଆଁ ଓ ଅନ୍ଧାର ଭିତରେ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ କିପରି ଶେଷ ହୋଇଯାଏ, ତାହା ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ।

ଶିକ୍ଷିତ ବେକାର ଯୁବକ: ପୁରାତନ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଶିକାର ହୋଇ ଚାକିରି ପାଇଁ ଦୁଆର ଦୁଆର ବୁଲୁଥିବା ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି ।

ନାରୀ ଶକ୍ତି: ଲେଖକ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସମାଜର ମା’ ବୋଲି କହିବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ହେଉଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ବ ବୀରତ୍ୱର କଥା ମନେ ପକାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ।

ମହାତ୍ମା ଓ ନେତା: ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରି ଆଦର୍ଶବାଦୀ ନେତା ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେବାକୁ ପଛାଇ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପୁସ୍ତକର ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଚରିତ୍ର ।

ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ :

ପୁସ୍ତକର ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ପାଞ୍ଚଟି ମୁଖ୍ୟ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଭାରତର ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ରୂପକୁ ଦର୍ଶାଏ :

ଆମ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯେଉଁଠି ଧନୀ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବିରାଟ ବ୍ୟବଧାନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ମଣିଷ ଜୀବନ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବାସଗୃହ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଦେଶର ଶତକଡ଼ା ୮୦ ଭାଗ ଲୋକଙ୍କର ଦୈନିକ ଆୟ ମାତ୍ର ଛଅ ପଇସା ହୋଇଛି । ଗାଁ ଗହଳିର ଚାଷୀ ମୂଲିଆମାନେ ରାତି ନ ପାହୁଣୁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ପେଟପୂରା ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ରୋଗରେ ସଢ଼ି ସଢ଼ି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଜମିଦାରମାନେ ବିନା ପରିଶ୍ରମରେ ଅୟସ ଆରାମରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ ଗରିବମାନେ ଶାଗ-ପଖାଳ ଖାଇ ଦିନ କାଟୁଛନ୍ତି । ସହରର କଳକାରଖାନାରେ କୁଲିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶରେ କାମ କରନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ଶିଶୁ ଏବଂ ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କଠୋର ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଏ । ପାଠପଢ଼ୁଆ ଯୁବକମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା ଉତ୍କଟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି; ଗୋଟିଏ ସାମାନ୍ୟ ଚାକିରି ପାଇଁ ଶହ ଶହ ଦରଖାସ୍ତ ପଡୁଛି ଏବଂ ନିରାଶ ହୋଇ ଅନେକ ଯୁବକ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି । ଦେଶର ସମ୍ପତ୍ତି କେବଳ କିଛି ଜମିଦାର ଏବଂ କଳ ମାଲିକଙ୍କ ହାତରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିଛି, ଯାହାଫଳରେ ସାଧାରଣ ଜନତା ସର୍ବହରା ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି । ସମାଜରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି—ଗୋଟିଏ 'ଥିଲାବାଲା' ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି 'ନଥିଲାବାଲା' । ଧନୀ ଲୋକମାନେ ଗରିବଙ୍କ ରକ୍ତ ଶୋଷଣ କରି ନିଜର ସିନ୍ଦୂକ ପୂରାଇବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ବିଷବଳୟ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି ।

ଆମ ସମାଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ଶ୍ରେଣୀଭେଦ ଏବଂ କୁସଂସ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଜର୍ଜରିତ, ଯେଉଁଠି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରୁଛନ୍ତି । ସମାଜରେ ଉନ୍ନତି କରିବାର ସୁଯୋଗ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ ନୁହେଁ; ଧନୀର ପୁଅ ଯୋଗ୍ୟ ନହୋଇ ମଧ୍ୟ ସବୁ ସୁବିଧା ପାଉଥିବା ବେଳେ ଗରିବର ପୁଅ ପ୍ରତିଭା ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧାରରେ ସଢ଼ୁଛି । ଜାତିପ୍ରଥା ଏବଂ ଛୁଆଁ ଅଛୁଆଁ ଭେଦଭାବ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଛି । ଉଚ୍ଚଜାତିର ଲୋକମାନେ ନିମ୍ନଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି ଏବଂ ମଣିଷ ସମାଜରୁ ଦୂରେଇ ରଖନ୍ତି । ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ସାତ କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଏହିପରି ଭାବରେ ଅଛୁଆଁ କରି ରଖାଯାଇଛି । ନାରୀମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦାୟକ; ପୁରାତନ କାଳରେ ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ପାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାସୀ ପରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ଏବଂ ସେମାନେ ପର୍ଦ୍ଦା ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟରେ ଆବଦ୍ଧ ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି । ବାଲ୍ୟବିବାହ ଏବଂ ବାଳୁତ ବିଧବାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଫଳରେ ସମାଜରେ ଅନେକ ଜଟିଳତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଆମ ଦେଶରେ ଦୁଇ ଲକ୍ଷ ମା' ଅନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଶିକ୍ଷିତ ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ପାପ ପ୍ରଣୟ ଏବଂ ବେଶ୍ୟାବୃତ୍ତି ପରି ଅନୀତି ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଛି-। ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ମିଳିମିଶି କାମ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ପରସ୍ପର ବିରୁଦ୍ଧରେ ମକଦ୍ଦମା ଓ କଳିଗୋଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଛନ୍ତି ।

ଦେଶର ବର୍ତ୍ତମାନର ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଣିଷକୁ ଯୋଗ୍ୟ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ କେବଳ ଚାକିରିଆ କିମ୍ବା କିରାଣି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଏକ କଳ ପରି କାମ କରୁଛି । ଏହି ଶିକ୍ଷା ଫଳରେ ଆମ ମନରେ ଏକ ଦାସ ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ଏବଂ ଆମେ ନିଜର ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଭୁଲି ବିଦେଶୀ ଚାଲିଚଳନକୁ ଅନ୍ଧ ଭାବରେ ଅନୁକରଣ କରୁଛୁ । ଆମର ମନ ଏତେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଛି ଯେ ଆମେ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଦେଖିପାରୁନାହୁଁ ଏବଂ ଛୋଟ ଛୋଟ କଥାକୁ ନେଇ ସର୍ବଦା ଈର୍ଷା ପରାୟଣ ହେଉଛୁ । ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଆମକୁ ଘେରି ରହିଛି; ଗରିବର ସେବା କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଆମେ ମଠର ଭଣ୍ଡ ମହନ୍ତମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ । ଧର୍ମ ଆଜି ଅତ୍ୟାଚାରର ଏକ ଅସ୍ତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଉଛି । ଦେଶ ପାଇଁ କିଛି ତ୍ୟାଗ କରିବାର ସାହସ ଆମ ଭିତରେ ନାହିଁ ଏବଂ ଆମେ ସର୍ବଦା ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟକୁ ପ୍ରତାରଣା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହୁଛୁ । ଆମେ ନିଜକୁ ଏକ ପରାଧୀନ ଓ ଦୁର୍ବଳ ଜାତି ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିସାରିଛୁ, ଯାହା ଫଳରେ ଆମର ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି ।

ଆମ ଦେଶର ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ଭୟ ଏତେ ମାତ୍ରାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି ଯେ ସେମାନେ ଜଣେ ଚଉକିଆ କିମ୍ବା ପୁଲିସକୁ ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଡରି କବାଟ କିଳି ଦିଅନ୍ତି । ସାମରିକ ଶକ୍ତି କହିଲେ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରକୁ ବୁଝାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ମନର ସାହସ ଓ ନିର୍ଭୀକତାକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହାର ଅଭାବ ଆମ ଦେଶରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଛି । ଆମର ପିଲାମାନେ ପିଲାଟି ଦିନରୁ ଭୂତ, ଶିକ୍ଷକ, ଠାକୁର ଏବଂ ସରକାରଙ୍କୁ ଡରି ଶିଖୁଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ବଳ କମିଯାଉଛି । ଦେଶ ଉପରକୁ କୌଣସି ବିପଦ ଆସିଲେ ସମସ୍ତେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଲଢ଼ିବାର ଶକ୍ତି ଆମ ଭିତରେ ନାହିଁ । ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ମନରୁ ଭୟ ଦୂର କରିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବାକୁ ହେବ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆମର ଯୁବକମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ନାଁ ଶୁଣିଲେ ଡରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବନ୍ଧୁକ ଫୁଟିଲେ ଚମକି ପଡ଼ୁଛନ୍ତି । ପ୍ରକୃତ ସାମରିକ ଦଶା ବଦଳାଇବାକୁ ହେଲେ ନିର୍ଭୀକତାହିଁ ଏକମାତ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ହେବା ଉଚିତ ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଜନୀତି ଏକ ସେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବ୍ୟବସାୟରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ନେତାମାନେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା ନ କରି କେବଳ ନିଜର କ୍ଷମତା ଏବଂ ଖିତାବ ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଛନ୍ତି । ଦେଶରେ ଜାତି ଓ ଧର୍ମ ଆଧାରରେ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଗଢ଼ାଯାଉଛି, ଯାହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ମିଛ ପ୍ରଲୋଭନ ଓ ଖିରିପୁରୀ ଦେଇ ଭୋଟ୍ ହାସଲ କରାଯାଉଛି । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ଦେଶ ଯେଉଁ ତିମିରକୁ ସେଇ ତିମିରରେ ପଡ଼ି ରହିଛି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଟିଏ ନିଜକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିପାରୁନାହିଁ । କାଲିକାର ଦେଶସେବକ ଆଜି ପରମିଟ୍ କାଟି ପଇସା ମାରିବା ଓ ଚୋରା ବଜାରି କରିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ । ରାଜନୀତିରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଟାଉଟର ଏବଂ ଶୋଷକମାନଙ୍କର ପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ବେଶୀ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି । ପ୍ରକୃତ ରାଜନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ଟାଣୁଆ ଏବଂ ସଚ୍ଚା କର୍ମୀଙ୍କର ଦଳ ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁମାନେ ନିଜର ମାୟାମୋହ ତ୍ୟାଗ କରି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବେ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ଷମତା ଲୋଭରେ ଆମେ ସମସ୍ତ ଆଦର୍ଶବାଦ ଭୁଲି ସାରିଛୁ ।

'ଏଇ ମୋର ଦେଶ' ପୁସ୍ତକରେ ଲେଖକ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ନିଜର ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।

ଋଷିଆକୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟର ସ୍ୱର୍ଗ ଭାବରେ ଲେଖକ ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି । ଋଷିଆ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ସମାଜବାଦୀ ଦେଶ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଯାହା ଶୋଷଣମୁକ୍ତ ସମାଜ ଗଠନରେ ସଫଳ ହୋଇଛି । ପ୍ରାୟ ତିନି ଦଶନ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଦେଶ ଜାର୍ ସରକାରଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ଏବଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରେ ଜର୍ଜରିତ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କୁ ସାଇବିରିଆର ବରଫ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଠାଇ ନିଷ୍ଠୁର ଭାବେ ହତ୍ୟା କରାଯାଉଥିଲା । ୧୯୧୭ ମସିହାର ବିପ୍ଳବ ପରେ ଲେନିନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେଠାରେ ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆସିଲା, ଯେଉଁଠି ଧନୀ ଓ ଦରିଦ୍ରର ଭେଦଭାବ ଦୂର କରାଗଲା । ଋଷିଆରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର କାମ ପାଇବାର ଅଧିକାର ଅଛି ଏବଂ ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର ହୋଇଛି । ଶ୍ରମିକମାନେ ଦିନକୁ ମାତ୍ର ସାତ ଘଣ୍ଟା କାମ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରହିବା ପାଇଁ ରାଜପ୍ରାସାଦଠାରୁ ମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର ବାସଗୃହ ଓ ସାମୂହିକ ରୋଷେଇଶାଳ ରହିଛି । କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମବାୟ ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠି ଟ୍ରାକ୍ଟର ପରି ଆଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବ୍ୟବହାର କରି ଅଧିକ ଫସଲ ଅମଳ କରାଯାଉଛି । ସେଠାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର; ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ 'କ୍ରେଚ୍' ଓ 'କିଣ୍ଡରଗାଟନ' ଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ ରହିଛି । ଋଷିଆରେ ନାରୀମାନେ ପୁରୁଷଙ୍କ ସହ ସମାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ ସେମାନେ ଉଡ଼ାଜାହାଜ ଚଳାଇବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ବଡ଼ ସରକାରୀ ପଦବୀରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଦେଶର ଶାସକ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସାଧାରଣ କିରାଣିଙ୍କ ସହିତ ସମାନ ସ୍ତରର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ପାଉଛନ୍ତି । ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗୁଁ ସେ ଦେଶରେ ଚୋରି ଓ ଅପରାଧ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅପରାଧୀମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ 'ସଂଶୋଧନମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ'ର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଏବଂ ରୋମାଁ ରୋଲାଁଙ୍କ ପରି ମନୀଷୀମାନେ ଋଷିଆର ଏହି ମାନବିକ ସଫଳତାକୁ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି । ଏହି ଯୋଜନାବଦ୍ଧ ବିକାଶ ଋଷିଆକୁ ପ୍ରକୃତରେ ମର୍ତ୍ତ୍ୟର ସ୍ୱର୍ଗରେ ପରିଣତ କରିଛି ।

ଚୀନ ଦେଶ ଏସିଆ ମହାଦେଶ ପାଇଁ ନୂତନ ଜାଗରଣର ବାର୍ତ୍ତା ବହନ କରିଛି । ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ଜାପାନୀ ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସତ୍ତ୍ୱେ ଚୀନର ଜନତା ଆପଣାର ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅଦ୍ଭୁତପୂର୍ବ ଦୃଢ଼ତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି । ଡାକ୍ତର ସୂନ୍-ୟାତ୍-ସେନ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମାଓ-ସେ-ତୁଙ୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଚୀନ ଏକ ନୂତନ ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବର ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହୋଇଛି । ଚୀନର ଛାତ୍ରମାନେ ପୁରୁଣା କୁସଂସ୍କାର ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ବୁଝିଛନ୍ତି; ସେମାନେ ନିଜର ପାଇଖାନା ସଫା କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ କୁଣ୍ଠିତ ହେଉନାହାନ୍ତି । 'ନବ ଜୀବନ ଆନ୍ଦୋଳନ' ମାଧ୍ୟମରେ ସେଠାରେ ପୁରାତନ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ସମନ୍ୱିତ କରାଯାଉଛି । ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅବ୍ୟାହତ ରହିଥିଲା; ଶିକ୍ଷକ ଓ ଛାତ୍ରମାନେ ପର୍ବତ ଗୁମ୍ଫା ଓ ମନ୍ଦିରମାନଙ୍କରେ ରହି ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ନାରୀମାନେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ସହ କଳକାରଖାନା ଓ ସମବାୟ ସମିତିମାନଙ୍କରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି । ଚୀନାର ସୈନ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଳ୍ପ ମଜୁରି ଏବଂ ସୀମିତ ସମ୍ବଳ ମଧ୍ୟରେ କଠୋର ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଗରିଲା ଯୁଦ୍ଧ କୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ୍ରୁକୁ ପରାସ୍ତ କରିଛନ୍ତି । ଚୀନର ସଂସ୍କୃତି କେବଳ ଧର୍ମ ବା ଜଡ଼ବାଦ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ଭ୍ରାତୃପ୍ରେମ ଏବଂ ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜର ମଙ୍ଗଳ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ମାଓ-ସେ-ତୁଙ୍ଗଙ୍କୁ ଚୀନର ଚାଷୀମାନେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରି ଶ୍ରଦ୍ଧା କରନ୍ତି, ଯିଏ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଶାସନର ମୁଖ୍ୟଧାରାରେ ସାମିଲ କରି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଣବାହିନୀ ଗଢ଼ିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି । ଚୀନର ଏହି ସଂଗ୍ରାମ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଶୋଷିତ ଜନତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତିର ଆଲୋକ ଦେଖାଇଛି ।

ୟୁରୋପର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦେଶ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଡେନମାର୍କ ଆଜି ଏକ ଆଦର୍ଶ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ବିଶ୍ୱର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି । ପ୍ରାୟ ଦେଢ଼ଶହ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ଦେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପଛୁଆ ଏବଂ କୁସଂସ୍କାରରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ କବି ଗ୍ରନ୍ତ୍‍ଫିଗ୍‌ଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ପରେ ସେଠାରେ ଏକ ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲା । ଗ୍ରନ୍ତ୍‍ଫିଗ୍‌ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ଜୀବନର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କ ଯୋଡ଼ିବା ପାଇଁ 'ଗଣବିଦ୍ୟାଳୟ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଯେଉଁଠି ପୁସ୍ତକଗତ ବିଦ୍ୟା ଅପେକ୍ଷା କୃଷି ଓ ଶ୍ରମର ଶିକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦିଆଗଲା । ଏହି ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଡେନମାର୍କରେ ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀଭେଦ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର ହୋଇଛି; ଜଣେ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଚାଷୀ ପୁଅ ଏକାଠି ବସି ପାଠ ପଢ଼ନ୍ତି ଏବଂ ରେଳଗାଡ଼ିରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଗୋଟିଏ 'ସାଧାରଣ ଶ୍ରେଣୀ' ରହିଛି । ଯନ୍ତ୍ର ପ୍ରଧାନ ୟୁରୋପରେ ଡେନମାର୍କ ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ଦେଶ ଭାବେ ନିଜକୁ ଗଢ଼ିଛି, ଯେଉଁଠି ସମବାୟ ଭିତ୍ତିରେ ଚାଷ ଓ ଗୋ-ସମ୍ପଦର ବିକାଶ କରାଯାଇଛି । ଡେନମାର୍କର ଲହୁଣୀ ଓ ଛେନା ପୃଥିବୀର ବଜାରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିବେଚିତ ହେଉଛି । ସେ ଦେଶର ସାହିତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଜନଜୀବନ ସହ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ ଏବଂ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଓ ମଧୁର । ଡେନମାର୍କ ବୁଝିଛି ଯେ ପ୍ରକୃତ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ଅଭିମାନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ମାନବିକତାର ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ହେବ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଜର୍ମାନୀର ଆକ୍ରମଣ ସତ୍ତ୍ୱେ ଡେନମାର୍କର ଲୋକମାନେ ନିଜର ମନୋବଳ ଓ ସାମାଜିକ ମୈତ୍ରୀ ଯୋଗୁଁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଥିଲେ । ମଣିଷର ଗୌରବ ଓ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଡେନମାର୍କ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଶିକ୍ଷା ହୋଇ ରହିଛି ।

ଉପରୋକ୍ତ ତିନୋଟି ପ୍ରସଙ୍ଗର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ ହେଉଛି "ଜାତୀୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଏବଂ ଗଣଶକ୍ତିର ଜାଗରଣ" । ଲେଖକ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସ ଭାରତବାସୀଙ୍କୁ ଉପରୋକ୍ତ ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ଦେଶର ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ବୁଝାଇବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି ଯେ, କୌଣସି ଦେଶ କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଲେ ଉନ୍ନତି କରେ ନାହିଁ, ବରଂ କେତେକ ଚିହ୍ନ ଉପରେ ଏହି ତିନୋଟି ଦେଶକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଛି:

• ଶୋଷଣମୁକ୍ତ ସମାଜ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କାମର ଅଧିକାର ହିଁ ଦେଶର ମୂଳଦୁଆ ବୋଲି ଋଷିଆରୁ ଶିକ୍ଷା କରିଛୁ ।
• କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ସାମୂହିକ ସଂଗ୍ରାମ ଏବଂ କୁସଂସ୍କାର ମୁକ୍ତ ମନୋଭାବ ହିଁ ଏକ ଜାତିକୁ ସଙ୍କଟରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରେ ବୋଲି ଚୀନରୁ ଶିକ୍ଷା କରିଛୁ ।
• ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଚାକିରି ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ମଣିଷକୁ ଯୋଗ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଶ୍ରେଣୀଭେଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହେବା ଉଚିତ ବୋଲି ଡେନମାର୍କରୁ ଶିକ୍ଷା କରିଛୁ ।

ଏହି ଦେଶମାନଙ୍କର ସଫଳତା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଯଦି ଗୋଟିଏ ଜାତି ନିର୍ଭୀକ ହୋଇ ଏକଜୁଟ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ନିଜର ଭାଗ୍ୟ ନିଜେ ଗଢ଼ିପାରିବ ଏବଂ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଏକ ସୁନାର ଭାରତ ହୋଇପାରିବ ।

ଉପସଂହାର :

‘ଏଇ ମୋର ଦେଶ’ କେବଳ ଏକ ପୁସ୍ତକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଆମ ମାତୃଭୂମି ପ୍ରତି ଥିବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟର ଏକ ଆହ୍ୱାନ । ଲେଖକ ଏହି ପୁସ୍ତିକା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଜର ଯେଉଁ ନଗ୍ନ ଚିତ୍ର ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ମନେହୁଏ । ଦେଶର ଉନ୍ନତି କେବଳ ବଡ଼ ବଡ଼ କୋଠା ବା କଳକାରଖାନା ଦ୍ୱାରା ହୋଇନଥାଏ, ବରଂ ପ୍ରତିଟି ନାଗରିକର ଆର୍ଥିକ ଓ ମାନସିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥାଏ । ଲେଖକଙ୍କର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଆମକୁ ଏକ ସମତାଭିତ୍ତିକ ସମାଜ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୋକ, ଅଶିକ୍ଷା ଓ ଭୟର କୌଣସି ସ୍ଥାନ ନଥିବ ।